Η Παγκόσμια Ημέρα Οστεοπόρωσης (κάθε 20 Οκτωβρίου) έχει ως στόχο να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με την οστεοπόρωση: την πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία της.
Η φετινή εκστρατεία της International Osteoporosis Foundation (IOF) θέτει ως μήνυμα «It’s Unacceptable!» δηλαδή ότι είναι απαράδεκτο τόσοι πολλοί άνθρωποι να μένουν αδιάγνωστοι ή να μην λαμβάνουν θεραπεία, παρά τη διαθεσιμότητα αποτελεσματικών μέτρων. Το μήνυμα είναι ότι η οστική υγεία είναι σημαντική σε όλες τις ηλικίες, όχι μόνο μετά τα 60.
Ένα σημαντικό σημείο: πολλοί νομίζουν ότι η οστεοπόρωση «είναι κάτι που συμβαίνει μόνο σε ηλικιωμένες γυναίκες», το οποίο είναι μύθος. Επηρεάζει και άνδρες, και νεότερες ηλικίες, πράγμα που καθιστά τη δράση ευρύτερη.
Γιατρεύεται η οστεοπόρωση;
Η οστεοπόρωση είναι μία πάθηση κατά την οποία η πυκνότητα και η ποιότητα των οστών μειώνεται, με αποτέλεσμα τα οστά να γίνονται πιο εύθραυστα και να αυξάνεται ο κίνδυνος κατάγματος.
Όμως, η ερώτηση «γιατρεύεται;» είναι πιο σύνθετη.
- Δυστυχώς, δεν μπορούμε να πούμε ότι η οστεοπόρωση αντιστρέφεται πλήρως σε όλους τους ασθενείς με τρόπο που τα οστά να επανέλθουν στο επίπεδο υγιούς νεαρού ατόμου.
- Αυτό που μπορεί να επιτευχθεί είναι: η επιβράδυνση της απώλειας οστικής μάζας, η μείωση του κινδύνου καταγμάτων, η βελτίωση της ποιότητας ζωής και της κινητικότητας.
- Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή (αν ο γιατρός κρίνει ότι απαιτείται) για την ενίσχυση της οστικής μάζας ή τη μείωση της απώλειας της.
- Άρα: ναι, υπάρχει θεραπεία, αλλά όχι «άμεση και πλήρης ίαση» για όλα τα στάδια και όλους τους ασθενείς. Το σημαντικό είναι η έγκαιρη διάγνωση και η ορθή διαχείριση.
Συμπέρασμα: η οστεοπόρωση μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, ειδικά όταν εντοπιστεί έγκαιρα, αλλά απαιτείται συνδυασμός μέτρων, δεν αρκεί μόνο η φαρμακευτική αγωγή.
Οστεοπόρωση – θεραπεία χωρίς φάρμακα
Υπάρχει σαφής ένδειξη ότι οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη και θεραπεία της οστεοπόρωσης. Ακολουθούν μερικά βασικά σημεία:
-
Άσκηση: Βασική είναι η άσκηση που φέρει βάρος (weight‐bearing), όπως περπάτημα, τρέξιμο, σκαλοπάτια, καθώς και ασκήσεις ενδυνάμωσης μυών. Η άσκηση βοηθά να διατηρηθεί/αυξηθεί η οστική μάζα.
-
Αποφυγή καπνίσματος και υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ: Το κάπνισμα και το πολύ αλκοόλ σχετίζονται με μειωμένη οστική μάζα.
-
Πρόληψη πτώσεων: Για άτομα με οστεοπόρωση, η αποφυγή πτώσεων είναι κρίσιμη, καθώς τα κατάγματα (ιδιαίτερα του ισχίου ή της σπονδυλικής στήλης) έχουν σοβαρές συνέπειες.
-
Διατροφή και θρεπτικά συστατικά
-
Έγκαιρη αξιολόγηση και παρακολούθηση: Έλεγχος οστικής πυκνότητας (DEXA scan) όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.
-
Συνδυαστική προσέγγιση: Οι οδηγίες τονίζουν ότι η μη φαρμακευτική προσέγγιση δεν πρέπει να υποκαθιστά τη φαρμακευτική όταν αυτή χρειάζεται, αλλά να την πλαισιώνει.
Συνοπτικά: Η θεραπεία χωρίς φάρμακα δεν είναι «μόνη της» αρκετή σε όλους τους ασθενείς, αλλά αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της αντιμετώπισης κυρίως στην πρόληψη, λιγότερο στη θεραπεία προχωρημένων καταστάσεων χωρίς περαιτέρω μέτρα.
Οστεοπόρωση – τροφές που «σίγουρα» βοηθούν
Η διατροφή συμβάλλει άμεσα στην υγεία των οστών. Ακολουθούν οι βασικές «σίγουρες» ομάδες τροφών (και με τι να προσέχουμε):
-
Τροφές πλούσιες σε ασβέστιο: Γαλακτοκομικά (γάλα, γιαούρτι, τυρί), μικρά ψάρια με κόκκαλα (σαρδέλες, σολομός κονσέρβα), πράσινα φυλλώδη λαχανικά (π.χ. κινέζικο λάχανο, κατσαρό λάχανο) όλα σημαντικά για την οστική μάζα.
-
Τροφές με βιταμίνη D: Λιπαρά ψάρια (σολομός, σκουμπρί, τόνος), κρόκος αυγού, εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά/ φυτικά γάλατα. Η βιταμίνη D βοηθά στην απορρόφηση του ασβεστίου.
-
Άλλες θρεπτικές ουσίες: Μαγνήσιο, βιταμίνη K, ω‐3 λιπαρά οξέα αναφέρονται ως «υποστηρικτικά» αλλά η επιστημονική τεκμηρίωση δεν είναι τόσο ισχυρή όσο για το ασβέστιο/ βιταμίνη D.
-
Αποφυγή ή περιορισμός «αρνητικών» στοιχείων: Καφεΐνη σε υπερβολικές ποσότητες, πολύ αλκοόλ, πολύ επεξεργασμένες τροφές με υψηλά επίπεδα νατρίου/ζάχαρης, όλα μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την οστική υγεία.
Παράδειγμα πρακτικό:
Καταναλώστε ημερησίως 2‐3 μερίδες γαλακτοκομικών + 1‐2 φορές την εβδομάδα λιπαρό ψάρι + καθημερινά πράσινα λαχανικά και φροντίστε (με ή χωρίς ιατρική συμβουλή) την επάρκεια της βιταμίνης D.
Ταυτόχρονα, περιορίστε τις αναψυκτικές καφεΐνες και κρατήστε την κατανάλωση αλκοόλ σε χαμηλά επίπεδα.
Οι «σίγουρες» τροφές, με απλά λόγια: γάλα, γιαούρτι, τυρί, ψάρι, πράσινα λαχανικά και το κλειδί είναι η συνέπεια.
Πηγές
https://www.worldosteoporosisday.org/node
https://www.nogg.org.uk/full-guideline/section-5-non-pharmacological-management-osteoporosis
https://www.osteoporosis.foundation/
https://www.nogg.org.uk/sites/nogg/download/NOGG-Guideline-2024.pdf?v3
https://www.worldosteoporosisday.org/resources
