Τι είναι η χαμηλή πίεση και πότε ανησυχούμε;
Ζαλάδα όταν σηκώνεσαι από τον καναπέ, κόπωση χωρίς λόγο, αίσθημα αδυναμίας στη ζέστη. Πολλοί τα αποδίδουν στην κούραση ή στο κλίμα, αλλά συχνά πίσω από αυτά κρύβεται η χαμηλή αρτηριακή πίεση, γνωστή και ως υπόταση.
Η αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στα τοιχώματα των αγγείων καθώς η καρδιά το αντλεί σε ολόκληρο το σώμα. Όταν πέσει κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα, λιγότερο αίμα και οξυγόνο φτάνει στον εγκέφαλο και τα υπόλοιπα όργανα και το σώμα το κάνει αισθητό.
Η χαμηλή πίεση δεν είναι πάντα πρόβλημα. Πολλοί άνθρωποι έχουν φυσιολογικά χαμηλές τιμές χωρίς κανένα σύμπτωμα. Ανησυχούμε όταν συνοδεύεται από συμπτώματα ή όταν σχετίζεται με υποκείμενη παθολογία.
Πώς μετριέται η αρτηριακή πίεση;
Η αρτηριακή πίεση εκφράζεται με δύο αριθμούς, π.χ. 120/80 mmHg. Κάθε αριθμός έχει διαφορετική σημασία:
- Συστολική πίεση (πρώτος αριθμός): Η πίεση τη στιγμή που η καρδιά συστέλλεται και σπρώχνει αίμα στις αρτηρίες. Πάντα ο υψηλότερος.
- Διαστολική πίεση (δεύτερος αριθμός): Η πίεση ανάμεσα στους χτύπους, όταν η καρδιά ξεκουράζεται. Πάντα ο χαμηλότερος.
Η πίεση δεν είναι σταθερή κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αλλάζει με τη δραστηριότητα, τη στάση του σώματος, το στρες και τον ύπνο. Για αυτό, μια μεμονωμένη μέτρηση δεν αρκεί, χρειάζονται επανειλημμένες μετρήσεις σε διαφορετικές συνθήκες.
Ποια είναι τα συμπτώματα της υπότασης;
Η υπόταση συχνά δεν δίνει κανένα σύμπτωμα. Όταν όμως η πίεση πέσει αρκετά ή απότομα, τα παρακάτω συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν:
- Ζάλη ή αίσθημα «ελαφριού» κεφαλιού, ιδίως όταν σηκώνεσαι απότομα
- Αδυναμία και κόπωση χωρίς εμφανή αιτία
- Θολή ή εξασθενημένη όραση
- Πρόβλημα συγκέντρωσης
- Ναυτία ή στομαχικές διαταραχές
- Κρύος ιδρώτας
- Λιποθυμία ή αίσθηση ότι «φεύγεις»
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην ορθοστατική υπόταση, όταν η πίεση πέφτει απότομα μόλις σηκωθείς. Ορίζεται ως πτώση της συστολικής κατά τουλάχιστον 20 mmHg ή της διαστολικής κατά 10 mmHg εντός 3 λεπτών από την όρθωση. Είναι πολύ συχνή σε ηλικιωμένους και αυξάνει τον κίνδυνο πτώσης.
Ποιες τιμές πίεσης θεωρούνται χαμηλές;
| Κατηγορία |
Συστολική (mmHg) |
Διαστολική (mmHg) |
| Χαμηλή (Υπόταση) |
Κάτω από 90 |
Κάτω από 60 |
| Φυσιολογική |
90 – 120 |
60 – 80 |
| Υψηλή-φυσιολογική |
120 – 139 |
80 – 89 |
| Υπέρταση 1ου βαθμού |
140 – 159 |
90 – 99 |
| Υπέρταση 2ου βαθμού |
160 και άνω |
100 και άνω |
Οι τιμές αυτές είναι γενικές οδηγίες. Ο γιατρός αξιολογεί πάντα τις μετρήσεις στο πλαίσιο της συνολικής υγείας του ατόμου.
Πώς ανεβάζεις την πίεση φυσικά;
Αν η χαμηλή πίεση δεν οφείλεται σε υποκείμενη παθολογία, υπάρχουν απλές και αποτελεσματικές στρατηγικές για καθημερινή εφαρμογή.
Ενυδάτωση: Η αφυδάτωση είναι από τις πιο συχνές αιτίες προσωρινής υπόταση. Στόχος τουλάχιστον 1,5–2 λίτρα νερό ημερησίως, και περισσότερο σε ζέστη ή άσκηση. Σε περιπτώσεις έντονης εφίδρωσης, το νερό μόνο του δεν αρκεί. Οι ηλεκτρολύτες που χάνονται (νάτριο, κάλιο, μαγνήσιο) χρειάζονται στοχευμένη αναπλήρωση.
Αλάτι με μέτρο: Το νάτριο κρατά υγρά στα αγγεία και βοηθά στη διατήρηση της πίεσης. Μια ελαφρά αύξηση αλατιού μπορεί να βοηθήσει, πάντα με ιατρική γνώμη αν υπάρχουν καρδιολογικά ή νεφρολογικά προβλήματα.
Καφεΐνη: Ο καφές προκαλεί προσωρινή αγγειοσύσπαση που ανεβάζει την πίεση για 1–3 ώρες. Χρήσιμο σε στιγμές ζάλης, αλλά δεν είναι μακροχρόνια λύση.
Διατροφικές αλλαγές:
- Βιταμίνη Β12: Η ανεπάρκειά της μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία και χαμηλή πίεση. Καλές πηγές: κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά, σολομός.
- Φυλλικό οξύ: Εξίσου σημαντικό για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων. Καλές πηγές: φυλλώδη λαχανικά, όσπρια.
- Μικρά και συχνά γεύματα: Τα μεγάλα γεύματα στέλνουν πολύ αίμα στο πεπτικό, μειώνοντας προσωρινά την πίεση.
Συμπεριφορικές αλλαγές:
- Σήκωσε αργά από καθιστή ή ξαπλωμένη θέση
- Απόφυγε παρατεταμένη ακινησία ή να στέκεσαι για ώρες στη ζέστη
- Κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης αν έχεις συχνά επεισόδια ορθοστατικής υπότασης
Πότε να δεις γιατρό;
Η χαμηλή πίεση που δεν συνοδεύεται από συμπτώματα δεν απαιτεί απαραίτητα ιατρική επίσκεψη. Υπάρχουν όμως καταστάσεις που χρειάζονται προσοχή:
- Επαναλαμβανόμενα επεισόδια ζάλης ή λιποθυμίας
- Πτώση με τραυματισμό λόγω ζάλης
- Απότομη πτώση πίεσης μετά από τραυματισμό ή σοβαρή λοίμωξη
- Νέα εμφάνιση υπότασης σε άτομο που παίρνει φαρμακευτική αγωγή
- Χαμηλή πίεση με πόνο στο στήθος, δύσπνοια ή σύγχυση
Ναι ή Όχι: τι κάνεις και τι αποφεύγεις
Ναι:
- Άφθονη ενυδάτωση, τουλάχιστον 1,5–2 λίτρα ημερησίως
- Ηλεκτρολύτες μετά από έντονη εφίδρωση ή ζέστη
- Μικρά και συχνά γεύματα αντί για μεγάλα
- Αργή έγερση από καθιστή ή ξαπλωμένη θέση
- Αλάτι με μέτρο αν ο γιατρός το συστήσει
- Τακτικές μετρήσεις πίεσης αν έχεις ιστορικό υπότασης
Όχι:
- Αλκοόλ σε ζέστη ή άδειο στομάχι, επιδεινώνει την υπόταση
- Απότομη έγερση, ιδίως το πρωί
- Παρατεταμένη ορθοστασία σε ζέστη χωρίς κίνηση
- Έλλειψη σημασίας σε επαναλαμβανόμενα επεισοδία ζάλης ή λιποθυμίας
- Διακοπή φαρμακευτικής αγωγής χωρίς ιατρική γνώμη
Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)
Είναι επικίνδυνη η χαμηλή πίεση;
Όχι πάντα. Γίνεται πρόβλημα όταν προκαλεί λιποθυμία, ανεπαρκή αιμάτωση οργάνων ή είναι σύμπτωμα υποκείμενης παθολογίας.
Γιατί η πίεση πέφτει όταν σηκώνομαι;
Ονομάζεται ορθοστατική υπόταση. Ορίζεται ως πτώση της συστολικής κατά τουλάχιστον 20 mmHg ή της διαστολικής κατά 10 mmHg εντός 3 λεπτών από την όρθωση. Συχνή είναι επακόλουθο αφυδάτωσης και παρενέργεια φαρμάκων.
Ανεβάζει το αλάτι την πίεση;
Ναι, αλλά με μέτρο και πάντα με ιατρική γνώμη, ειδικά αν υπάρχουν καρδιολογικά ή νεφρολογικά προβλήματα.
Βοηθά ο καφές;
Βραχυπρόθεσμα ναι, για 1–3 ώρες. Δεν είναι μακροχρόνια λύση. Προσοχή σε αρρυθμίες ή ενίσχυση αισθήματος άγχος.
Μπορεί να φταίει κάποιο φάρμακό μου;
Ναι. Αντιυπερτασικά, διουρητικά, αντικαταθλιπτικά και άλλα μπορούν να μειώσουν την πίεση. Μίλα με τον γιατρό σου πριν διακόψεις οποιαδήποτε αγωγή.
Πόσο γρήγορα ανεβαίνει η πίεση με διατροφή;
Νερό και αλάτι δίνουν αποτέλεσμα μέσα σε ώρες. Β12 και φυλλικό οξύ χρειάζονται εβδομάδες. Χρόνια υπόταση από παθολογία χρειάζεται ιατρική αντιμετώπιση.
Πηγές & Βιβλιογραφία
- National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI). Low Blood Pressure. nhlbi.nih.gov
- Mayo Clinic. Low blood pressure (hypotension). mayoclinic.org
- NHS. Low blood pressure (hypotension). nhs.uk
- Freeman R, et al. Orthostatic Hypotension: JACC State-of-the-Art Review. JACC, 2018. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία. Αρτηριακή Πίεση. hcs.gr
- Βικιπαίδεια. Αρτηριακή υπέρταση. el.wikipedia.org
Αποποίηση Ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή. Σε περίπτωση συμπτωμάτων υπότασης, απευθύνσου σε γιατρό.
