Στο φαρμακείο η λέξη «κατάκλιση» ακούγεται συνήθως με αγωνία. Συνήθως αφορά έναν άνθρωπο που είναι στο κρεβάτι, έναν ηλικιωμένο στο σπίτι ή κάποιον που μόλις βγήκε από νοσοκομείο. Η κατάκλιση δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Είναι αποτέλεσμα παρατεταμένης πίεσης σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος. Και το σημαντικότερο είναι ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, μπορεί να προληφθεί.
Τι είναι η κατάκλιση;
Η κατάκλιση, ή έλκος πίεσης, είναι μια βλάβη στο δέρμα και στους υποκείμενους ιστούς που προκαλείται όταν ένα σημείο του σώματος δέχεται συνεχή πίεση για μεγάλο χρονικό διάστημα. Συνήθως εμφανίζεται σε σημεία όπου τα οστά προεξέχουν, όπως:
Η πίεση μειώνει τη ροή του αίματος στην περιοχή και, αν δεν αποσυμπιεστεί έγκαιρα, ο ιστός αρχίζει να καταστρέφεται.
Ποια είναι τα βασικά αίτια;
Η κύρια αιτία είναι η ακινησία. Όμως δεν είναι η μόνη.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι:
Στην ελληνική πραγματικότητα, πολλές φορές η φροντίδα γίνεται στο σπίτι από συγγενείς χωρίς επαρκή καθοδήγηση. Εκεί χρειάζεται σωστή ενημέρωση.
Ποια σημάδια βλέπουμε στην αρχή;
Η κατάκλιση δεν ξεκινά με ανοιχτή πληγή.
Ξεκινά με:
-
κοκκίνισμα που δεν υποχωρεί όταν πιέσουμε το δέρμα
-
θερμότητα ή σκλήρυνση στην περιοχή
-
ευαισθησία ή πόνο
-
αλλαγή στο χρώμα του δέρματος
Αυτό είναι το στάδιο όπου μπορούμε να προλάβουμε την εξέλιξη. Αν αγνοηθεί, μπορεί να δημιουργηθεί έλκος που βαθαίνει και μολύνεται.
Κατάκλιση: πρόληψη στην πράξη
Στο φαρμακείο επιμένουμε σε κάτι βασικό: η πρόληψη είναι καθημερινή φροντίδα.
Βασικά μέτρα πρόληψης:
-
αλλαγή θέσης κάθε 2 ώρες σε κατακεκλιμένους ασθενείς
-
χρήση ειδικών στρωμάτων ή μαξιλαριών αποφόρτισης
-
καλή υγιεινή και διατήρηση του δέρματος καθαρού και στεγνού
-
επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης και υγρών
-
τακτικός έλεγχος του δέρματος
Η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαιότητα, ειδικά σε ηλικιωμένους και χρόνια πάσχοντες.
Κατάκλιση: αντιμετώπιση και πότε χρειάζεται γιατρός
Αν έχει ήδη δημιουργηθεί πληγή, η αντιμετώπιση εξαρτάται από το στάδιο. Περιλαμβάνει:
Αν υπάρχει:
-
βαθιά πληγή
-
δύσοσμη έκκριση
-
έντονος πόνος
-
πυρετός
χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.
Η κατάκλιση δεν είναι «απλώς μια πληγή». Μπορεί να γίνει σοβαρή επιπλοκή αν αφεθεί χωρίς φροντίδα. Από την άλλη, όταν υπάρχει σωστή παρακολούθηση, πολλές περιπτώσεις αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά. Στο τέλος της ημέρας, το μήνυμα είναι απλό: η κίνηση, η παρακολούθηση και η έγκαιρη παρέμβαση σώζουν δέρμα και ποιότητα ζωής.
Πηγές
National Health Service (NHS, UK) – Pressure ulcers overview, 2023
https://www.nhs.uk
Mayo Clinic – Bedsores (pressure ulcers), 2023
https://www.mayoclinic.org
European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP) – Prevention and treatment guidelines, 2023
https://www.epuap.org
