Ο ιός κοξάκι είναι μια συχνή ιογενής λοίμωξη της παιδικής ηλικίας, που εμφανίζεται κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες και στις αρχές του φθινοπώρου. Στις περισσότερες περιπτώσεις προκαλεί ήπια συμπτώματα και περνά χωρίς επιπλοκές, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί στενότερη παρακολούθηση. Η σωστή ενημέρωση βοηθά τους γονείς να αναγνωρίσουν έγκαιρα τα συμπτώματα και να γνωρίζουν πότε χρειάζεται ιατρική συμβουλή.
Τι είναι ο ιός κοξάκι;
Ο ιός κοξάκι ανήκει στην ομάδα των εντεροϊών, μαζί με τους ιούς της πολιομυελίτιδας, τους echo ιούς και άλλους συγγενείς ιούς. Προσβάλλει κυρίως βρέφη και μικρά παιδιά, χωρίς όμως να αποκλείονται και μεγαλύτερες ηλικίες. Η έξαρση των κρουσμάτων παρατηρείται συχνότερα το καλοκαίρι, λόγω αυξημένων κοινωνικών επαφών, πισινών και παιδικών σταθμών.
Συμπτώματα του ιού κοξάκι στα παιδιά
Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με το στέλεχος του ιού. Στις περισσότερες περιπτώσεις περιλαμβάνουν:
- πυρετό
- πονόλαιμο
- μειωμένη όρεξη
Σε αρκετά παιδιά εμφανίζονται επώδυνες κόκκινες φουσκάλες ή εξανθήματα στο στόμα, στη γλώσσα, στα ούλα, στις παλάμες των χεριών και στα πέλματα των ποδιών. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα εξανθήματα μπορεί να εμφανιστούν και στους γλουτούς ή στην περιοχή της πάνας..
Ιός κοξάκι και νόσος χεριών, ποδιών και στόματος (HFMD)
Η νόσος χεριών, ποδιών και στόματος (HFMD) είναι η πιο γνωστή εκδήλωση του ιού κοξάκι και προκαλείται συχνότερα από τους τύπους A16 και A6. Εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά κάτω των 5 ετών. Χαρακτηρίζεται από εξανθήματα στα χέρια, στα πόδια και στο στόμα, ενώ μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό, πονοκέφαλο και δυσκολία στη σίτιση λόγω πόνου στο στόμα. Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί αυτόματα μέσα σε 7–10 ημέρες.
Πώς μεταδίδεται ο ιός κοξάκι
Ο ιός κοξάκι μεταδίδεται εύκολα:
- μέσω σταγονιδίων από βήχα ή φτέρνισμα,
- μέσω επαφής με μολυσμένες επιφάνειες ή αντικείμενα,
- μέσω επαφής με κόπρανα μολυσμένου ατόμου,
- σπανιότερα από τη μητέρα στο νεογνό κατά τον τοκετό.
Ο χρόνος επώασης είναι συνήθως 3 έως 6 ημέρες. Ο ιός μπορεί να συνεχίσει να αποβάλλεται στα κόπρανα για εβδομάδες, ακόμη και μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων.
Πιθανές λοιμώξεις και επιπλοκές
Στις περισσότερες περιπτώσεις ο ιός κοξάκι είναι ήπιος. Σπανιότερα όμως μπορεί να προκαλέσει: μυϊκούς σπασμούς στο θώρακα και στην άνω κοιλιακή χώρα, κυρίως σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες, ιογενή μηνιγγίτιδα με συμπτώματα όπως αυχενική δυσκαμψία, πονοκέφαλο και φωτοφοβία, μυοπερικαρδίτιδα, κυρίως σε σωματικά δραστήριους εφήβους, με πόνο στο στήθος και δύσπνοια, σοβαρές λοιμώξεις σε νεογνά, που απαιτούν άμεση νοσοκομειακή φροντίδα.
Συχνές Ερωτήσεις για το Κοξάκι
- Πότε να καλέσετε τον παιδίατρό σας, σε περίπτωση εμφάνισης του κοξάκι;
Όταν το παιδί εμφανίζει έντονο λήθαργο, δυσκολία στην αναπνοή, πόνο στο στήθος, δυσκαμψία αυχένα ή δυσκολία στην κατάποση που μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση.
- Είναι ο ιός κοξάκι μεταδοτικός στους ενήλικες;
Το HFMD, που προκαλείται από τύπους του ιού κοξάκι, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, προκαλεί στοματικές πληγές, πονόλαιμο και δερματικά εξογκώματα, καθώς και μυϊκούς πόνους. Οι ενήλικες μπορεί να κολλήσουν HFMD, αλλά είναι ασυνήθιστο. Όταν οι ενήλικες αναπτύσσουν HFMD, είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν μυϊκούς πόνους.
- Μπορεί ο ιός να επηρεάσει την εγκυμοσύνη;
Ο ιός κοξάκι B μπορεί να προκαλέσει αύξηση στις πρώιμες αυτόματες αποβολές και σπάνια, εμβρυϊκή μυοκαρδίτιδα. Οι echo ιοί δεν φαίνεται να βλάπτουν το έμβρυο, η ιλαρά και η παρωτίτιδα μπορεί να προκαλέσουν αυξημένο πρώιμο και όψιμο εμβρυϊκό θάνατο και νεογνική ιλαρά ή παρωτίτιδα.
- Πώς διαγιγνώσκονται οι λοιμώξεις από τον ιό κοξάκι;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διάγνωση βασίζεται σε κλινικά ευρήματα και δεν γίνεται εργαστηριακή εργασία. Ωστόσο, για να επιβεβαιώσει τη διάγνωση, ο γιατρός σας μπορεί να δοκιμάσει δείγματα από το λαιμό, τη μύτη, τα κόπρανα ή άλλες περιοχές του σώματος του παιδιού σας. Οι εξετάσεις αίματος, δερματικές βλάβες (εάν υπάρχουν) και ούρων μπορεί να υποδηλώνουν λοίμωξη από εντεροϊό. Εάν ο παιδίατρός σας υποψιάζεται μηνιγγίτιδα, μπορεί να κάνει οσφυονωτιαία παρακέντηση (νωτιαία βρύση) ώστε το νωτιαίο υγρό να εξεταστεί στο εργαστήριο. Εάν υπάρχει υποψία μυοπερικαρδίτιδας, το φιλμ ακτινογραφίας θώρακα και το ηλεκτροκαρδιογράφημα (EKG) θα βοηθήσουν στη διάγνωση.
- Πότε και πόσο καιρό μπορεί κάποιος να μεταδώσει τον ιό κοξάκι;
Ένα άτομο είναι μεταδοτικό όταν εμφανίζονται τα πρώτα συμπτώματα και μπορεί να συνεχιστεί μέχρι να εξαφανιστούν οι δερματικές βλάβες που μοιάζουν με φουσκάλες. Είναι γνωστό ότι ο ιός αποβάλλεται στα κόπρανα για έως και αρκετές εβδομάδες.
- Κοξάκι και αντιβιοτικά, βοηθούν;
Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία βακτηριακών λοιμώξεων (αντιβιοτικά), δεν θα βοηθήσουν τον οργανισμό να απαλλαγεί από τον ιό κοξάκι ή οποιαδήποτε άλλη ιογενή λοίμωξη.
- Όταν ένα άτομο μολυνθεί από τον ιό κοξάκι και αποθεραπευτεί, αποκτά ανοσία;
Μπορεί να εμφανιστεί ειδική ανοσία, αλλά είναι πιθανό ένα δεύτερο επεισόδιο από διαφορετικό στέλεχος του ιού Coxsackie.
- Ποια είναι η θεραπεία από τον ιό κοξάκι;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη θεραπεία. Η θεραπεία στοχεύει στον έλεγχο του πυρετού και στη διατήρηση της καλής στοματικής ενυδάτωσης.
- Ποια είναι η γενική πρόγνωση για τον ιό κοξάκι;
Σχεδόν πάντα, τα παιδιά αναρρώνουν από αυτές τις λοιμώξεις μέσα σε 7 έως 10 ημέρες χωρίς προβλήματα. Περιστασιακά συμβαίνουν επιπλοκές, συμπεριλαμβανομένης της καρδιακής ανεπάρκειας που σχετίζεται με μυοπερικαρδίτιδα και ακόμη και αιφνίδιου θανάτου που σχετίζεται με μη φυσιολογικούς καρδιακούς ρυθμούς. Τα νεογνά με λοιμώξεις από εντεροϊούς κατά τις πρώτες 1-2 εβδομάδες της ζωής τους μπορεί να εμφανίσουν σοβαρές λοιμώξεις που οδηγούν σε ηπατική ανεπάρκεια και μαζική αιμορραγία, η οποία μπορεί να είναι θανατηφόρα.
Πρόληψη και μέτρα προστασίας
Η καλή υγιεινή είναι το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης. Συχνό και σωστό πλύσιμο χεριών, ιδιαίτερα μετά την αλλαγή πάνας. Αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων. Παραμονή του παιδιού στο σπίτι τις πρώτες ημέρες της νόσησης και αποφυγή παιδικών σταθμών, πισινών και αθλητικών χώρων.
Πηγές
https://kidshealth.org/en/parents/coxsackie.html
https://www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/infections/Pages/Coxsackieviruses-and-Other-Enterovirus-Infections.aspx
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hand-foot-and-mouth-disease/symptoms-causes/syc-20353035
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/meningitis/expert-answers/coxsackievirus/faq-20058531
https://emedicine.medscape.com/article/215241-overview
