Δύο ή τρεις ιώσεις μέσα στον πρώτο μήνα του σχολείου είναι φυσιολογικές, όχι ένδειξη ότι κάτι πάει στραβά. Ένα παιδί σχολικής ηλικίας περνά έξι έως οκτώ λοιμώξεις του αναπνευστικού τον χρόνο και οι περισσότερες μαζεύονται από τον Σεπτέμβριο. Γι' αυτό το θερμόμετρο βγαίνει από το συρτάρι και μένει στο κομοδίνο ως την άνοιξη.
Πόσες ιώσεις είναι φυσιολογικές
Αυτό που πολλοί γονείς περιγράφουν ως «μία ίωση που δεν λέει να φύγει» είναι συνήθως δύο διαφορετικές ιώσεις με μια σύντομη ανάσα ανάμεσά τους. Βοηθάει επίσης να ξέρει κανείς ότι ο βήχας μπορεί να κρατήσει δύο και τρεις εβδομάδες αφού πέσει ο πυρετός, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η λοίμωξη συνεχίζεται ή ότι χρειάζεται κάτι παραπάνω.
Η διάκριση που έχει πραγματική αξία δεν είναι πόσες φορές αρρώστησε το παιδί, αλλά πώς είναι ανάμεσα στα επεισόδια. Όταν ξαναβρίσκει την όρεξη και τη διάθεσή του, παίζει κανονικά και συνεχίζει να μεγαλώνει, το ανοσοποιητικό του κάνει ακριβώς τη δουλειά που πρέπει να κάνει σε αυτή την ηλικία. Ανησυχούμε σε άλλη περίπτωση: όταν κάθε επεισόδιο καταλήγει σε επιπλοκή, όταν το παιδί δεν επανέρχεται ποτέ πλήρως ανάμεσα στις ιώσεις, ή όταν σταματά να παίρνει βάρος.
Πυρετός 38 χωρίς άλλα συμπτώματα
Το πρώτο που αξίζει να ξεκαθαριστεί είναι ότι το ύψος του πυρετού δεν προβλέπει τη βαρύτητα της λοίμωξης. Ένα παιδί με 39,5 που πίνει νερό και παίζει βρίσκεται σε καλύτερη θέση από ένα παιδί με 37,8 που δεν σηκώνεται από τον καναπέ, και γι' αυτό οι παιδίατροι κοιτούν πρώτα τη συμπεριφορά και μετά το ύψος του πυρετού.
Ο πυρετός γύρω στους 38 χωρίς κανένα άλλο σύμπτωμα είναι πολύ συχνός τις πρώτες ώρες μιας ίωσης, απλώς επειδή προηγείται των υπολοίπων. Το συνάχι, ο βήχας ή το εξάνθημα εμφανίζονται μέσα στο επόμενο ημερονύχτιο και τότε φαίνεται τι συμβαίνει, οπότε η σωστή στάση στο ενδιάμεσο είναι παρακολούθηση και υγρά.
Δύο πράγματα αλλάζουν αυτή τη λογική. Το πρώτο είναι η ηλικία, γιατί σε βρέφος κάτω των 3 μηνών θερμοκρασία 38 ή πάνω θέλει άμεση ιατρική εκτίμηση χωρίς αναμονή και χωρίς εξαιρέσεις. Το δεύτερο είναι η διάρκεια, γιατί πυρετός που κρατά πάνω από πέντε ημέρες ή που ξαναγυρίζει μετά από ένα διάστημα βελτίωσης συχνά κρύβει επιπλοκή ή δεύτερη λοίμωξη. Ένα διαγνωστικό τεστ στο σπίτι απαντά σε ένα συγκεκριμένο ερώτημα, όπως αν πρόκειται για γρίπη ή κορωνοϊό, δεν απαντά όμως στο «γιατί έχει πυρετό».
Κοξάκι, γαστρεντερίτιδα, φαρυγγίτιδα: πώς ξεχωρίζουν
Τρεις από τις πιο συχνές ιώσεις του Σεπτεμβρίου μοιάζουν αρκετά στην αρχή τους, όμως η καθεμία θέλει τελείως διαφορετική διαχείριση. Ο πίνακας δείχνει τι τις ξεχωρίζει στην πράξη και τι έχει σημασία σε κάθε περίπτωση.
| Τι είναι |
Πώς το αναγνωρίζεις |
Τι έχει σημασία στη διαχείριση |
| Κοξάκι |
Πυρετός, πληγές στο στόμα, εξάνθημα σε παλάμες και πέλματα |
Δροσερά υγρά σε μικρές ποσότητες. Χωρίς αντιβίωση, είναι ιογενές |
| Γαστρεντερίτιδα |
Έμετοι, διάρροια, πόνος στην κοιλιά, συχνά χαμηλός πυρετός |
Διάλυμα ηλεκτρολυτών και παρακολούθηση για αφυδάτωση |
| Ιογενής φαρυγγίτιδα |
Πονόλαιμος μαζί με συνάχι, βήχα και βραχνάδα |
Αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Δεν χρειάζεται αντιβίωση |
| Στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα |
Έντονος πονόλαιμος, υψηλός πυρετός, χωρίς βήχα και συνάχι |
Απαιτεί τεστ και ιατρική εκτίμηση για αγωγή |
| Κοινό κρυολόγημα |
Συνάχι και βουλωμένη μύτη, ήπιος ή καθόλου πυρετός |
Φυσιολογικός ορός και αποσυμφόρηση. Ο βήχας κρατάει εως δύο εβδομάδες |
Τι κάνεις και τι δεν κάνεις σε παιδί με πυρετό
Ο πυρετός δεν είναι η ασθένεια, είναι η απάντηση του οργανισμού σε αυτήν, και αυτό αλλάζει το τι έχει νόημα να κάνεις. Ο στόχος δεν είναι απλώς και μόνο να πέσει, αλλά και το παιδι να νιώσει καλύτερα.
Τα ναι
- Δίνεις υγρά συχνά και σε μικρές ποσότητες, γιατί ο πραγματικός κίνδυνος σε μια ίωση είναι η αφυδάτωση και όχι ο ίδιος ο πυρετός.
- Δίνεις αντιπυρετικό όταν το παιδί νιώθει άσχημα και δυσκολεύεται, όχι αυτόματα επειδή το θερμόμετρο έδειξε έναν συγκεκριμένο αριθμό.
- Υπολογίζεις τη δόση με βάση το βάρος του παιδιού και όχι την ηλικία του, όπως ορίζει το φύλλο οδηγιών.
- Κρατάς το παιδί με ελαφριά ρούχα σε δωμάτιο με φυσιολογική θερμοκρασία, ώστε να αποβάλλει θερμότητα.
- Καθαρίζεις τη μύτη με φυσιολογικό ορό ή υπέρτονο διάλυμα πριν το φαγητό και τον ύπνο, γιατί το βουλωμένο παιδί ούτε τρώει ούτε κοιμάται.
Τα όχι
- Δεν δίνεις ποτέ ασπιρίνη σε παιδί ή έφηβο με ιογενή λοίμωξη, γιατί συνδέεται με το σύνδρομο Reye.
- Δεν εναλλάσσεις από μόνος σου δύο διαφορετικά αντιπυρετικά, γιατί αυξάνεις τον κίνδυνο λάθους στη δόση χωρίς σαφές όφελος για το παιδί.
- Δεν κάνεις εντριβές με οινόπνευμα ή ξίδι και δεν βάζεις το παιδί σε κρύο μπάνιο, γιατί προκαλούν ρίγος που ανεβάζει τη θερμοκρασία.
- Δεν συγκρίνεις μια μέτρηση στο μέτωπο με μια μέτρηση στη μασχάλη, γιατί οι δύο μέθοδοι δεν δίνουν αριθμούς που συγκρίνονται μεταξύ τους.
- Δεν ζητάς αντιβίωση για μια ίωση, γιατί δεν δρα στους ιούς και επιβαρύνει το παιδί χωρίς κανένα αντίστοιχο όφελος.
Πότε μένει σπίτι και πότε επιστρέφει
Ο κανόνας της επιστροφής δεν είναι ο ίδιος για κάθε ίωση, και εκεί ακριβώς μπερδεύονται οι περισσότεροι γονείς. Το κριτήριο δεν είναι πόσο καλά φαίνεται το παιδί, αλλά πόσο ακόμη μεταδίδει.
- Αναπνευστική ίωση: επιστροφή 24 ώρες μετά την πτώση του πυρετού χωρίς αντιπυρετικό. Ο βήχας από μόνος του δεν είναι λόγος απουσίας.
- Γαστρεντερίτιδα: επιστροφή 48 ώρες μετά τον τελευταίο έμετο ή διαρροϊκή κένωση.
- Κοξάκι: επιστροφή χωρίς πυρετό και εφόσον το παιδί πίνει κανονικά. Οι φυσαλίδες μπορεί να υπάρχουν ακόμη.
- Στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα: επιστροφή 24 ώρες μετά την έναρξη της αγωγής που όρισε ο γιατρός.
Τα σημάδια που δεν περιμένουν
Όλα τα παραπάνω μπορούν να περιμένουν μέχρι το πρωί ή μέχρι το ραντεβού με τον παιδίατρο. Τα παρακάτω δεν περιμένουν, ανεξάρτητα από το τι δείχνει το θερμόμετρο.
- Δυσκολία στην αναπνοή, γρήγορη αναπνοή ή βύθισμα των πλευρών.
- Εξάνθημα που δεν χάνει το χρώμα του όταν πιεστεί με διάφανο ποτήρι.
- Παιδί που δεν ξυπνά εύκολα, δεν αντιδρά ή είναι ασυνήθιστα νωθρό.
- Σημάδια αφυδάτωσης: στεγνό στόμα, κλάμα χωρίς δάκρυα, πολύ λιγότερες πάνες ή ούρα.
- Πυρετός 38 ή πάνω σε βρέφος κάτω των 3 μηνών.
- Έντονος πονοκέφαλος με δυσκαμψία αυχένα ή ενόχληση από το φως.
Συχνές ερωτήσεις
Τα συνεχόμενα δέκατα σημαίνουν χαμηλό ανοσοποιητικό;
Συνήθως όχι. Σημαίνουν ότι το παιδί συναντά πολλούς νέους ιούς σε μικρό διάστημα. Το ανοσοποιητικό μαθαίνει, δεν αποτυγχάνει.
Πόσο πρέπει να κρατήσει ο πυρετός για να πάμε στον γιατρό;
Πάνω από πέντε ημέρες, ή νωρίτερα αν το παιδί δεν είναι καλά ανάμεσα στις δόσεις του αντιπυρετικού.
Το κοξάκι κολλάει και στους γονείς;
Ναι, αν και οι ενήλικες συνήθως το περνούν ήπια. Το πλύσιμο των χεριών είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο.
Βοηθούν τα συμπληρώματα να μην αρρωσταίνει το παιδί;
Δεν αποτρέπουν τις ιώσεις. Η βιταμίνη C, η βιταμίνη D και ο ψευδάργυρος συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού, κάτι διαφορετικό από το να μην κολλήσει το παιδί.
Πηγές & Βιβλιογραφία
- ΕΟΔΥ. Μέτρα Πρόληψης και Ελέγχου Λοιμωδών Νοσημάτων σε Βρεφονηπιακούς Σταθμούς και Σχολικές Μονάδες. https://eody.gov.gr/el/epikairotita/metra-prolipsis-kai-elegxou-loimodwn.html
- ΕΟΔΥ. Οδηγίες για τη Μείωση Μετάδοσης Λοιμώξεων του Αναπνευστικού στο Σχολικό Περιβάλλον. https://eody.gov.gr/odigies-gia-ti-meiosi-metadosis-loimoxeon-toy-anapneystikoy-sto-scholiko-perivallon/
- NHS. High temperature (fever) in children. https://www.nhs.uk/symptoms/fever-in-children/
- Centers for Disease Control and Prevention. About Hand, Foot, and Mouth Disease. https://www.cdc.gov/hand-foot-mouth/about/index.html
- NHS. Hand, foot and mouth disease. https://www.nhs.uk/conditions/hand-foot-mouth-disease/
- European Commission. EU Register of nutrition and health claims made on foods (Καν. ΕΚ 1924/2006). https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-claims/eu-register
Αποποίηση Ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία, ούτε αντικαθιστά την εκτίμηση παιδιάτρου. Οι οδηγίες για δοσολογίες και αγωγές δίνονται πάντα από επαγγελματία υγείας. Εάν το παιδί εμφανίσει κάποιο από τα σημάδια που περιγράφονται ως επείγοντα, ή εάν έχεις οποιαδήποτε ανησυχία για την κατάστασή του, απευθύνσου άμεσα σε γιατρό.
