Γιατί το ανοσοποιητικό των παιδιών χρειάζεται προσοχή πριν το σχολείο
Το Back to School σενάριο που ανησυχεί πολλούς γονείς είναι σχεδόν πάντα το ίδιο: το παιδί επιστρέφει σε μια κλειστή τάξη με δεκάδες συμμαθητές, ο οργανισμός του έρχεται σε επαφή με ιούς που δεν είχε συναντήσει όλο το καλοκαίρι, και τα πρώτα κρυολογήματα εμφανίζονται μέσα στον πρώτο μήνα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάτι πάει στραβά, είναι αναμενόμενο μέρος της προσαρμογής.
Το ανοσοποιητικό ενός παιδιού «μαθαίνει» ουσιαστικά μέσα από κάθε τέτοια επαφή. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι οι γονείς δεν μπορούν να βοηθήσουν τον οργανισμό να ανταποκρίνεται καλύτερα. Ύπνος, διατροφή, υγιεινή και μερικά θρεπτικά συστατικά που έχουν τεκμηριωμένο ρόλο στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος κάνουν πραγματική διαφορά, χωρίς να χρειάζεται υπερβολή ή πολύπλοκες ρουτίνες.
Παρακάτω θα δεις τι πραγματικά βοηθά πριν και κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, ποια θρεπτικά συστατικά έχουν τεκμηριωμένο ρόλο και πότε ένα παιδί που αρρωσταίνει πολύ συχνά χρειάζεται να το δει γιατρός.
Ύπνος και διατροφή πριν το σχολείο: τι πραγματικά βοηθά
Ο ύπνος είναι από τους πιο υποτιμημένους παράγοντες. Τις πρώτες εβδομάδες του σχολείου, το ωράριο αλλάζει απότομα μετά από ένα καλοκαίρι με πιο χαλαρές ώρες ύπνου, και αυτή η αλλαγή από μόνη της κουράζει τον οργανισμό. Τα παιδιά σχολικής ηλικίας χρειάζονται συνήθως 9 έως 11 ώρες ύπνου, ανάλογα με την ηλικία, και ένα σταθερό ωράριο ύπνου τις τελευταίες δύο εβδομάδες πριν ξεκινήσει το σχολείο βοηθά την προσαρμογή να είναι πιο ομαλή.
Η διατροφή παίζει εξίσου σημαντικό ρόλο. Ένα πρωινό με πρωτεΐνη, φρούτα και δημητριακά ολικής άλεσης κρατά την ενέργεια σταθερή μέχρι το διάλειμμα, ενώ μια ποικιλία λαχανικών και φρούτων σε καθημερινή βάση καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των βιταμινών και μετάλλων που χρειάζεται ο οργανισμός. Δεν χρειάζεται τελειότητα, μια γενικά ισορροπημένη διατροφή τις περισσότερες μέρες της εβδομάδας είναι αρκετή.
Η ενυδάτωση συχνά ξεχνιέται, ειδικά όταν το παιδί είναι απασχολημένο στο σχολείο. Ένα παγούρι νερό στην τσάντα, αντί για χυμούς ή αναψυκτικά, βοηθά τη γενικότερη λειτουργία του οργανισμού χωρίς περιττή ζάχαρη.
Βιταμίνες και ιχνοστοιχεία για το ανοσοποιητικό των παιδιών
Μερικά θρεπτικά συστατικά έχουν τεκμηριωμένο και εγκεκριμένο ρόλο στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Η καλύτερη πηγή τους είναι πάντα η διατροφή, με τα παιδικές βιταμίνες για το ανοσοποιητικό να έχουν θέση μόνο όταν το παιδί είναι εκλεκτικό στο φαγητό ή ο παιδίατρος τις προτείνει συγκεκριμένα.
| Θρεπτικό συστατικό |
Πού το βρίσκεις στη διατροφή |
Ρόλος |
| Βιταμίνη C |
Πορτοκάλι, ακτινίδιο, πιπεριά, φράουλες |
Συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος |
| Βιταμίνη D |
Λιπαρά ψάρια, εμπλουτισμένο γάλα, ήλιος |
Συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος |
| Ψευδάργυρος |
Κρέας, όσπρια, ξηροί καρποί |
Συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος |
| Σίδηρος |
Κόκκινο κρέας, όσπρια, πράσινα φυλλώδη λαχανικά |
Συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος |
Αν το παιδί τρώει ήδη ποικιλία τροφών, καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος αυτών των αναγκών χωρίς συμπλήρωμα. Πριν δώσεις οποιοδήποτε συμπλήρωμα σε παιδί, ρώτησε τον παιδίατρο, ειδικά για τη βιταμίνη D και τον σίδηρο, όπου η σωστή δοσολογία εξαρτάται από την ηλικία και τυχόν ελλείψεις που μόνο μια εξέταση αίματος μπορεί να επιβεβαιώσει.
Υγιεινή και καθημερινές συνήθειες στο σχολείο
Το πλύσιμο χεριών παραμένει από τα πιο αποτελεσματικά, απλά μέτρα για να μειωθεί η μετάδοση ιώσεων μέσα σε μια τάξη. Δίδαξε στο παιδί να πλένει τα χέρια του πριν το φαγητό και μετά την τουαλέτα, με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα. Ένα μικρό αντισηπτικό χεριών στην τσάντα βοηθά όταν δεν υπάρχει νερό διαθέσιμο.
Εξίσου σημαντικό είναι να μάθει το παιδί να καλύπτει το στόμα του με τον αγκώνα όταν βήχει ή φταρνίζεται, και να αποφεύγει να μοιράζεται μπουκάλια νερού ή σκεύη φαγητού με συμμαθητές. Αυτές οι συνήθειες φαίνονται απλές, αλλά μειώνουν αισθητά τη συχνότητα των κρυολογημάτων μέσα στην τάξη.
Όταν, παρ' όλες τις προφυλάξεις, το παιδί κρυολογήσει, η ρινική αποσυμφόρηση βοηθά να αναπνέει πιο άνετα και να κοιμηθεί καλύτερα τις πρώτες δύσκολες νύχτες.
Άσκηση και χρόνος στο ύπαιθρο για παιδιά σχολικής ηλικίας
Η τακτική σωματική δραστηριότητα βοηθά τη γενικότερη υγεία και ευεξία του παιδιού, ενώ ο χρόνος στο ύπαιθρο, ακόμη και μια απλή βόλτα μετά το σχολείο, συμβάλλει στην έκθεση σε φυσικό φως, χρήσιμη ειδικά τους μήνες που το φως της ημέρας μειώνεται. Δεν χρειάζεται οργανωμένο άθλημα, το παιχνίδι στην αυλή ή στο πάρκο έχει την ίδια αξία για ένα παιδί σχολικής ηλικίας.
Πότε ένα παιδί που αρρωσταίνει συχνά χρειάζεται γιατρό
Είναι φυσιολογικό ένα παιδί σχολικής ηλικίας να κρυολογά 6 έως 8 φορές τον χρόνο, ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια στο σχολείο ή στον παιδικό σταθμό. Υπάρχουν όμως ενδείξεις που αξίζει να συζητηθούν με τον παιδίατρο:
- Οι λοιμώξεις είναι πολύ πιο συχνές από τους συνομηλίκους του ή διαρκούν ασυνήθιστα πολύ
- Ο πυρετός ξεπερνά τους 39°C, επιμένει πάνω από τρεις μέρες ή επανέρχεται
- Υπάρχει δυσκολία στην αναπνοή, επίμονος βήχας ή έντονη κόπωση που δεν βελτιώνεται με ξεκούραση
- Το παιδί χάνει βάρος ή δεν αναπτύσσεται με τον αναμενόμενο ρυθμό
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο παιδίατρος μπορεί να ελέγξει αν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη έλλειψη ή υποκείμενη αιτία, κάτι που δεν αντιμετωπίζεται μόνο με βιταμίνες ή αλλαγές στη ρουτίνα.
Σε περιόδους αυξημένης κυκλοφορίας ιών, ένα rapid test στο σπίτι μπορεί να σε βοηθήσει να ξεχωρίσεις γρήγορα αν πρόκειται για απλό κρυολόγημα ή για κάτι που χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση, πριν κλείσεις ραντεβού με τον παιδίατρο.
Συχνές ερωτήσεις για το ανοσοποιητικό των παιδιών
Πόσες φορές τον χρόνο είναι φυσιολογικό να αρρωσταίνει ένα παιδί;
Έξι έως οκτώ κρυολογήματα τον χρόνο θεωρούνται φυσιολογικά για παιδιά σχολικής ηλικίας, ειδικά τα πρώτα χρόνια επαφής με άλλα παιδιά.
Χρειάζεται το παιδί μου συμπλήρωμα βιταμινών πριν το σχολείο;
Όχι απαραίτητα. Αν τρώει ποικιλία τροφών, καλύπτει τις περισσότερες ανάγκες του. Η βιταμίνη D αποτελεί συχνή εξαίρεση, ρώτησε τον παιδίατρο.
Πόσο ύπνο χρειάζεται ένα παιδί σχολικής ηλικίας;
Συνήθως 9 έως 11 ώρες, ανάλογα με την ηλικία. Σταθερό ωράριο βοηθά περισσότερο από την ίδια τη συνολική διάρκεια.
Βοηθάει η βιταμίνη C να μην κρυολογήσει το παιδί μου;
Η βιταμίνη C συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά δεν αποτρέπει από μόνη της το κρυολόγημα. Η επαρκής πρόσληψή της μέσω φρούτων και λαχανικών είναι αρκετή για τις περισσότερες περιπτώσεις.
Πότε πρέπει να ανησυχήσω για τις συχνές αρρώστιες του παιδιού μου;
Αν οι λοιμώξεις είναι πολύ πιο συχνές από τους συνομηλίκους του, διαρκούν ασυνήθιστα πολύ ή συνοδεύονται από δυσκολία στην αναπνοή ή προβλήματα ανάπτυξης, μίλησε με τον παιδίατρο.
Πηγές & Βιβλιογραφία
- EFSA Journal. Scientific Opinion on vitamin C and maintenance of the normal function of the immune system (ID 4321), pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006. 2010. efsa.onlinelibrary.wiley.com
- CDC (Centers for Disease Control and Prevention). FastStats: Sleep in Children. cdc.gov
- Mayo Clinic. Hand-washing: Do's and don'ts. mayoclinic.org
- NHS. Vitamins for children. nhs.uk
- ΕΟΔΥ (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας). Οδηγίες για τη Μείωση Μετάδοσης Λοιμώξεων του Αναπνευστικού στο Σχολικό Περιβάλλον. eody.gov.gr
Αποποίηση Ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή. Πριν δώσεις οποιοδήποτε συμπλήρωμα διατροφής σε παιδί, συμβουλέψου τον παιδίατρό σου.
