Τα γλυκαντικά έχουν μπει για τα καλά στην καθημερινότητά μας. Από τον καφέ μέχρι τα προϊόντα «χωρίς ζάχαρη», πολλοί τα χρησιμοποιούν είτε για να μειώσουν θερμίδες είτε για να ρυθμίσουν το σάκχαρό τους. Στο φαρμακείο, όμως, η ερώτηση είναι πάντα η ίδια: «Είναι τελικά καλά ή κάνουν κακό;». Η απάντηση δεν είναι άσπρο ή μαύρο.
Τι είναι τα γλυκαντικά;
Τα γλυκαντικά είναι ουσίες που δίνουν γλυκιά γεύση χωρίς να περιέχουν την ίδια ποσότητα θερμίδων με τη ζάχαρη.
Χωρίζονται γενικά σε:
- τεχνητά (όπως ασπαρτάμη, σακχαρίνη)
- φυσικά ή φυσικής προέλευσης (όπως στέβια, ερυθριτόλη)
Η βασική τους διαφορά είναι η προέλευση και ο τρόπος που μεταβολίζονται στο σώμα.
Ποια είναι τα βασικά οφέλη τους;
Ο λόγος που χρησιμοποιούνται τόσο ευρέως είναι συγκεκριμένος.
Μπορούν να βοηθήσουν:
Στην πράξη, για κάποιον που θέλει να περιορίσει τη ζάχαρη, τα γλυκαντικά είναι ένα εργαλείο.
Έχουν παρενέργειες;
Εδώ υπάρχει αρκετή συζήτηση και συχνά σύγχυση. Σε φυσιολογικές ποσότητες, τα περισσότερα γλυκαντικά θεωρούνται ασφαλή.
Όμως:
- σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να προκαλέσουν φούσκωμα ή διάρροια (ιδιαίτερα οι πολυόλες όπως η ερυθριτόλη)
- κάποιοι αναφέρουν πονοκέφαλο ή δυσφορία με συγκεκριμένα γλυκαντικά
- υπάρχει συζήτηση για το πώς επηρεάζουν την όρεξη και την επιθυμία για γλυκό
Δεν σημαίνει ότι θα συμβούν σε όλους. Σημαίνει ότι χρειάζεται μέτρο.
Τι γίνεται με τα «φυσικά» γλυκαντικά;
Πολλοί θεωρούν ότι «φυσικό σημαίνει και καλύτερο». Δεν είναι πάντα τόσο απλό. Η στέβια, για παράδειγμα, είναι φυσικής προέλευσης και χρησιμοποιείται ευρέως. Όμως και εδώ ισχύει το ίδιο: σωστή ποσότητα και σωστή χρήση.
Στο σώμα, το αποτέλεσμα εξαρτάται περισσότερο από τη συνολική κατανάλωση και λιγότερο από την «ταμπέλα» φυσικό ή τεχνητό.
Τι βλέπουμε στην πράξη στο φαρμακείο
Το πιο συχνό που βλέπουμε είναι υπερβολή. Άνθρωποι που κόβουν τη ζάχαρη και αντικαθιστούν τα πάντα με γλυκαντικά. Καφέ, ροφήματα, γλυκά, όλα. Και μετά εμφανίζονται ενοχλήσεις ή μια συνεχής ανάγκη για γλυκό. Η ισορροπία είναι το κλειδί. Τα γλυκαντικά βοηθούν όταν χρησιμοποιούνται σωστά, όχι όταν γίνονται η βάση της διατροφής.
Τι να κρατήσεις
- Τα γλυκαντικά μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της ζάχαρης
- Δεν είναι «απεριόριστα ασφαλή» σε μεγάλες ποσότητες
- Το μέτρο κάνει τη διαφορά
- Η συνολική διατροφή έχει μεγαλύτερη σημασία από ένα μόνο συστατικό
Τα γλυκαντικά δεν είναι εχθρός, αλλά ούτε και λύση για όλα. Αν χρησιμοποιούνται με μέτρο και συνειδητά, μπορούν να ενταχθούν στην καθημερινότητα χωρίς πρόβλημα. Αν όμως γίνουν υποκατάστατο κάθε γλυκιάς επιλογής, τότε χάνεται η ισορροπία.
Και στο τέλος, αυτό που μετράει δεν είναι αν θα βάλεις ζάχαρη ή γλυκαντικό, αλλά πώς συνολικά φροντίζεις τον οργανισμό σου.
Πηγές
World Health Organization (WHO) – Non-sugar sweeteners guideline https://www.who.int
European Food Safety Authority (EFSA) – Sweeteners safety https://www.efsa.europa.eu
Harvard T.H. Chan School of Public Health – Artificial sweeteners https://www.hsph.harvard.edu
