Τι είναι η χαμηλή πίεση και πότε ανησυχούμε
Η ζάλη όταν σηκώνεσαι από τον καναπέ, η κόπωση χωρίς λόγο, το «θόλωμα» για μια στιγμή μπροστά στα μάτια, πολλοί τα αποδίδουν στη ζέστη ή στην κούραση. Μπορεί όμως φταίει και η χαμηλή αρτηριακή πίεση.
Η αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων καθώς η καρδιά το αντλεί σε ολόκληρο το σώμα. Η χαμηλή πίεση, ή υπόταση, είναι η κατάσταση κατά την οποία αυτή η δύναμη πέφτει κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα, με αποτέλεσμα λιγότερο αίμα και οξυγόνο να φτάνει στον εγκέφαλο και τα υπόλοιπα όργανα.
Η χαμηλή πίεση δεν είναι πάντα πρόβλημα, πολλοί άνθρωποι τη ζουν φυσιολογικά, ειδικά αθλητές και νέες γυναίκες, χωρίς κανένα σύμπτωμα. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η πίεση πέφτει αρκετά ώστε να προκαλεί συμπτώματα ή όταν συνδέεται με υποκείμενη παθολογία. Συχνές αιτίες περιλαμβάνουν αφυδάτωση, φαρμακευτική αγωγή, καρδιολογικά προβλήματα ή ενδοκρινικές διαταραχές. Η αντιμετώπιση εξαρτάται πάντα από την αιτία.
Πώς μετριέται η αρτηριακή πίεση
Η αρτηριακή πίεση εκφράζεται πάντα με δύο αριθμούς , για παράδειγμα 120/80, και μετριέται σε χιλιοστά υδράργυρου (mmHg). Οι δύο αριθμοί έχουν διαφορετική σημασία:
- Συστολική πίεση (ο πρώτος αριθμός): Η πίεση τη στιγμή που η καρδιά συστέλλεται και σπρώχνει αίμα στις αρτηρίες. Είναι πάντα ο υψηλότερος αριθμός.
- Διαστολική πίεση (ο δεύτερος αριθμός): Η πίεση ανάμεσα στους χτύπους, όταν η καρδιά ξεκουράζεται και ξαναγεμίζει. Είναι πάντα ο χαμηλότερος αριθμός.
Η αρτηριακή πίεση δεν είναι σταθερή, αλλάζει φυσιολογικά κατά τη διάρκεια της ημέρας ανάλογα με τη δραστηριότητα, τη στάση του σώματος, το στρες και τον ύπνο. Για αυτό, μια μεμονωμένη μέτρηση δεν αρκεί για να βγάλεις συμπέρασμα, χρειάζονται επανειλημμένες μετρήσεις σε διαφορετικές συνθήκες.
Συμπτώματα υπότασης που δεν πρέπει να αγνοείς
Η υπόταση συχνά δεν δίνει κανένα σύμπτωμα, και αυτό είναι καλό. Όταν όμως η πίεση πέσει αρκετά ή απότομα, τα συμπτώματα μπορεί να είναι αρκετά ενοχλητικά και σε ορισμένες περιπτώσεις επικίνδυνα.
Τα πιο συχνά συμπτώματα:
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην ορθοστατική υπόταση, όταν η πίεση πέφτει απότομα μόλις σηκωθείς από καθιστή ή ξαπλωμένη θέση. Είναι πολύ συχνή σε ηλικιωμένους και σε άτομα που παίρνουν αντιυπερτασικά φάρμακα, και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο πτώσης.
Τιμές χαμηλής πίεσης: πίνακας αναφοράς
Πότε ακριβώς μιλάμε για χαμηλή πίεση; Ο παρακάτω πίνακας δίνει τις γενικά αποδεκτές κατηγορίες αρτηριακής πίεσης σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες:
| Κατηγορία |
Συστολική (mmHg) |
Διαστολική (mmHg) |
| Χαμηλή (Υπόταση) |
Κάτω από 90 |
Κάτω από 60 |
| Φυσιολογική |
90 – 120 |
60 – 80 |
| Υψηλή-φυσιολογική |
120 – 139 |
80 – 89 |
| Υπέρταση 1ου βαθμού |
140 – 159 |
90 – 99 |
| Υπέρταση 2ου βαθμού |
160 και άνω |
100 και άνω |
Σημείωση: οι τιμές αυτές είναι γενικές οδηγίες. Ο γιατρός σου αξιολογεί πάντα τις μετρήσεις στο πλαίσιο της συνολικής σου υγείας.
Πώς να ανεβάσεις την πίεση φυσικά
Αν η χαμηλή πίεση δεν οφείλεται σε υποκείμενη παθολογία, υπάρχουν αρκετές απλές και αποτελεσματικές στρατηγικές που μπορείς να εφαρμόσεις στην καθημερινότητά σου.
Ενυδάτωση: Η αφυδάτωση είναι μια από τις πιο συχνές αιτίες προσωρινής υπόταση. Όταν ο όγκος του αίματος μειώνεται λόγω έλλειψης υγρών, η πίεση πέφτει. Στόχος τουλάχιστον 1,5–2 λίτρα νερό ημερησίως, και περισσότερο σε ζέστη ή άσκηση. Σε περιπτώσεις έντονης εφίδρωσης, το νερό μόνο του δεν αρκεί καθώς χάνονται και ηλεκτρολύτες (νάτριο, κάλιο, μαγνήσιο) που παίζουν άμεσο ρόλο στη ρύθμιση της πίεσης. Ένα διάλυμα ηλεκτρολυτών ή ένα αντίστοιχο συμπλήρωμα μπορεί να κάνει αισθητή διαφορά.
Αλάτι με μέτρο: Το νάτριο κρατά υγρά στα αγγεία και βοηθά στη διατήρηση της πίεσης. Για όσους έχουν χαμηλή πίεση, μια ελαφρά αύξηση της πρόσληψης αλατιού μπορεί να βοηθήσει . Απαραίτητη η γνώμη γιατρού, ειδικά αν υπάρχουν καρδιολογικά ή νεφρολογικά προβλήματα.
Καφεΐνη: Ο καφές και το τσάι προκαλούν προσωρινή αγγειοσύσπαση που ανεβάζει την πίεση. Χρήσιμο σε στιγμές ζάλης, αλλά δεν αποτελεί μακροχρόνια λύση.
Διατροφικές αλλαγές:
- Βιταμίνη Β12: Η ανεπάρκειά της μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία και χαμηλή πίεση. Καλές πηγές: κόκκινο κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά, σολομός.
- Φυλλικό οξύ: Εξίσου σημαντικό για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων. Καλές πηγές: σκούρα φυλλώδη λαχανικά, όσπρια, εμπλουτισμένα δημητριακά.
- Μικρά και συχνά γεύματα: Τα μεγάλα γεύματα στέλνουν πολύ αίμα στο πεπτικό σύστημα, μειώνοντας προσωρινά την πίεση. Μικρότερες μερίδες κατανεμημένες κατά τη διάρκεια της ημέρας αποτρέπουν αυτή τη μεταγευματική υπόταση.
- Περιορισμός υδατανθράκων: Για τον ίδιο λόγο, οι γρήγοροι υδατάνθρακες αυξάνουν απότομα τη γλυκόζη και μπορεί να ακολουθεί πτώση πίεσης.
Αλλαγές στη συμπεριφορά:
- Σήκω αργά από καθιστή ή ξαπλωμένη θέση . Δώσε στο σώμα σου χρόνο να προσαρμοστεί
- Απόφυγε την παρατεταμένη ακινησία ή το να στέκεσαι για ώρες σε ζέστη
- Φόρεσε κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης αν έχεις συχνά επεισόδια ορθοστατικής υπότασης
Πότε πρέπει να δεις γιατρό
Η χαμηλή πίεση που δεν συνοδεύεται από συμπτώματα δεν απαιτεί απαραίτητα ιατρική επίσκεψη. Υπάρχουν όμως καταστάσεις που χρειάζονται προσοχή:
- Επαναλαμβανόμενα επεισόδια ζάλης ή λιποθυμίας
- Πτώση με τραυματισμό λόγω ζάλης
- Αίσθηση ότι «φεύγεις» με σύνοδο θολή όραση ή εφίδρωση
- Απότομη πτώση πίεσης μετά από τραυματισμό, αιμορραγία ή σοβαρή λοίμωξη
- Νέα εμφάνιση υπότασης σε άτομο που παίρνει φαρμακευτική αγωγή
- Χαμηλή πίεση συνοδευόμενη από πόνο στο στήθος, δύσπνοια ή σύγχυση
Συχνές Ερωτήσεις (FAQs)
Είναι επικίνδυνη η χαμηλή πίεση;
Όχι πάντα. Γίνεται πρόβλημα όταν προκαλεί λιποθυμία, ανεπαρκή αιμάτωση οργάνων ή είναι σύμπτωμα υποκείμενης παθολογίας.
Γιατί η πίεση πέφτει όταν σηκώνομαι;
Ονομάζεται ορθοστατική υπόταση και ορίζεται ως πτώση της συστολικής κατά τουλάχιστον 20 mmHg ή της διαστολικής κατά 10 mmHg εντός 3 λεπτών από την όρθωση. Συχνή σε αφυδάτωση και ως παρενέργεια φαρμάκων.
Ανεβάζει το αλάτι την πίεση;
Ναι, αλλά με μέτρο και πάντα με ιατρική γνώμη, ειδικά αν υπάρχουν καρδιολογικά ή νεφρολογικά προβλήματα.
Βοηθά ο καφές;
Βραχυπρόθεσμα ναι, για 1–3 ώρες. Δεν είναι μακροχρόνια λύση. Προσοχή σε αρρυθμίες ή άγχος.
Μπορεί να φταίει κάποιο φάρμακό μου;
Ναι. Αντιυπερτασικά, διουρητικά, αντικαταθλιπτικά και άλλα μπορούν να μειώσουν την πίεση. Μίλα με τον γιατρό σου πριν διακόψεις οποιαδήποτε αγωγή.
Πόσο γρήγορα ανεβαίνει η πίεση με διατροφή;
Νερό και αλάτι δίνουν αποτέλεσμα μέσα σε ώρες. Β12 και φυλλικό οξύ χρειάζονται εβδομάδες. Χρόνια υπόταση από παθολογία χρειάζεται ιατρική αντιμετώπιση.
Πηγές & Βιβλιογραφία
- National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI). Low Blood Pressure. U.S. Department of Health and Human Services. nhlbi.nih.gov
- Mayo Clinic. Low blood pressure (hypotension), Symptoms and causes. mayoclinic.org
- NHS. Low blood pressure (hypotension). nhs.uk
- Freeman R, et al. Orthostatic Hypotension: JACC State-of-the-Art Review. Journal of the American College of Cardiology, 2018. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- WHO. A global brief on hypertension. World Health Organization, 2013. who.int
- Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία. Αρτηριακή Πίεση. hcs.gr
- Βικιπαίδεια. Αρτηριακή υπέρταση. el.wikipedia.org
Αποποίηση Ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Οι πληροφορίες που παρέχονται βασίζονται σε επιστημονικές πηγές και κατευθυντήριες οδηγίες, αλλά κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Εάν αντιμετωπίζεις συμπτώματα χαμηλής πίεσης ή έχεις ανησυχίες σχετικά με την υγεία σου, απευθύνσου πάντα σε έναν αρμόδιο επαγγελματία υγείας.
