Η Σαρακοστή δεν είναι απλώς μια περίοδος νηστείας. Είναι μια αλλαγή ρυθμού στο τραπέζι μας. Στο φαρμακείο βλέπουμε κάθε χρόνο δύο εικόνες: ανθρώπους που νηστεύουν και νιώθουν πιο ελαφριοί, και άλλους που μέσα σε λίγες ημέρες αισθάνονται κόπωση, πείνα που δεν ελέγχεται ή φούσκωμα. Η διαφορά δεν είναι αν λείπει το κρέας. Είναι αν το πιάτο παραμένει πλήρες και σωστά δομημένο.
Τι αλλάζει διατροφικά στη Σαρακοστή;
Όταν αφαιρούνται κρέας και γαλακτοκομικά, μειώνεται η πρόσληψη ζωικής πρωτεΐνης, σιδήρου και βιταμίνης Β12. Αν αυτά δεν αντικατασταθούν σωστά, ο οργανισμός αντιδρά. Κούραση, αίσθημα αδυναμίας ή έντονη πείνα μέσα στη μέρα είναι συχνά σημάδια ότι το γεύμα δεν ήταν ισορροπημένο.
Η νηστεία δεν είναι πρόβλημα για έναν υγιή οργανισμό. Το πρόβλημα ξεκινά όταν το πιάτο γεμίζει κυρίως με ψωμί και πατάτες και λείπει η πρωτεΐνη.
Πώς δεν θα πέσει η ενέργεια;
Το πιο συχνό λάθος είναι τα γεύματα που βασίζονται μόνο σε υδατάνθρακες. Μπορεί να χορταίνουν προσωρινά, αλλά η ενέργεια πέφτει γρήγορα.
Για να παραμείνει σταθερή η ενέργεια:
- Κάθε γεύμα χρειάζεται πηγή πρωτεΐνης.
- Τα λαχανικά δεν είναι διακόσμηση, είναι βασικό κομμάτι.
- Τα ενδιάμεσα γεύματα να έχουν ουσία, όχι μόνο ψωμί ή κουλούρι.
Στην πράξη, όταν κάποιος συνδυάζει σωστά όσπρια με δημητριακά, το αίσθημα κορεσμού κρατά περισσότερο και μειώνονται τα «τσιμπολογήματα».
Από πού παίρνουμε σωστή φυτική πρωτεΐνη;
Η Σαρακοστή μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του οργανισμού, αρκεί να υπάρχει ποικιλία.
Καλή βάση είναι:
- φακές, ρεβίθια, φασόλια
- ταχίνι σε μικρή ποσότητα
- ξηροί καρποί
- ρύζι σε συνδυασμό με όσπρια
Ο συνδυασμός αυτός βοηθά να λαμβάνονται απαραίτητα αμινοξέα και να διατηρείται μυϊκή μάζα. Αν κάποιος έχει ιστορικό αναιμίας, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στον σίδηρο, ειδικά σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.
Το λάθος με τη λαγάνα και τα ζυμαρικά
Η λαγάνα, τα ζυμαρικά και οι πατάτες δεν είναι «κακές» επιλογές. Το θέμα είναι η αναλογία. Όταν αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του γεύματος, η διατροφή γίνεται μονοδιάστατη. Στο φαρμακείο βλέπουμε συχνά αύξηση βάρους ή πρηξίματα μέσα στη Σαρακοστή, όχι επειδή «παχύνει η νηστεία», αλλά επειδή αυξάνονται οι ποσότητες υδατανθράκων και αλατιού.
Τα τουρσιά, η ταραμοσαλάτα και τα έτοιμα νηστίσιμα έχουν συχνά περισσότερο αλάτι απ’ όσο φανταζόμαστε.
Πότε χρειάζεται προσοχή ή καθοδήγηση;
Αν εμφανιστεί επίμονη κόπωση, ζάλη, έντονη αδυναμία ή πτώση πίεσης, δεν το αγνοούμε. Ιδιαίτερα αν υπάρχει:
Σε αυτές τις περιπτώσεις η νηστεία χρειάζεται προσαρμογή και συζήτηση με γιατρό ή φαρμακοποιό. Η Σαρακοστή δεν είναι δοκιμασία αντοχής. Είναι αλλαγή διατροφικού μοτίβου. Όταν υπάρχει ποικιλία, σωστός συνδυασμός και μέτρο, μπορεί να είναι μια περίοδος που βοηθά τον οργανισμό να ισορροπήσει.
Πηγές
World Health Organization (WHO) – Healthy diet fact sheet, 2023
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/healthy-diet
Harvard T.H. Chan School of Public Health – Protein and plant-based diets, 2022
https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/what-should-you-eat/protein/
National Health Service (NHS, UK) – Vegetarian and vegan diets guidance, 2023
https://www.nhs.uk/live-well/eat-well/the-vegan-diet/
