Το σενάριο είναι σχεδόν πάντα το ίδιο. Βγαίνει ένα κόκκινο, πρησμένο σπυρί που πονάει, κάποιος λέει «σταφυλόκοκκος είναι» και ξεκινά το ψάξιμο για αλοιφή. Εκεί όμως αρχίζουν τα μπερδέματα, γιατί άλλο είναι τα υλικά πρώτων βοηθειών που παίρνεις ελεύθερα και άλλο οι αντιβιοτικές αλοιφές, που δίνονται μόνο με συνταγή γιατρού.
Η διαφορά δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Καθορίζει τι μπορείς να κάνεις σήμερα το βράδυ στο σπίτι, τι έχει νόημα να περιμένεις από αυτό και πότε το σωστό είναι να κλείσεις ραντεβού αντί να ψάχνεις προϊόν.
Γιατί δεν υπάρχει «η αλοιφή» για τον σταφυλόκοκκο;
Επειδή ο σταφυλόκοκκος είναι βακτήριο, και τα βακτήρια αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά. Οι τοπικές αντιβιοτικές αλοιφές που κυκλοφορούν στην Ελλάδα, όπως αυτές με μουπιροσίνη ή φουσιδικό οξύ, είναι συνταγογραφούμενα φάρμακα. Δεν πωλούνται ελεύθερα και δεν επιλέγονται από τον ασθενή.
Ο λόγος είναι πρακτικός, όχι γραφειοκρατικός. Ο γιατρός κρίνει τρία πράγματα που εσύ δεν μπορείς να κρίνεις από μια φωτογραφία στο κινητό: αν πρόκειται όντως για βακτηριακή λοίμωξη, πόσο βαθιά έχει πάει και αν αρκεί τοπική αγωγή ή χρειάζεται αγωγή από το στόμα.
Υπάρχει και ένας δεύτερος λόγος, πιο σοβαρός. Η άσκοπη χρήση τοπικών αντιβιοτικών, ιδίως σε σπυράκια που δεν είναι καν λοίμωξη, οδηγεί σε ανθεκτικά στελέχη. Αυτό σημαίνει ότι την επόμενη φορά που θα χρειαστείς πραγματικά την αγωγή, μπορεί να μη δουλέψει.
Τι μπορείς να βάλεις χωρίς συνταγή;
Αρκετά, αρκεί να ξέρεις τι κάνει το καθένα. Τα ελεύθερα προϊόντα δεν αντικαθιστούν αντιβιοτικό, αλλά κρατούν την περιοχή καθαρή, περιορίζουν τη διασπορά και βοηθούν το δέρμα να κλείσει.
Τι δεν κάνουν αυτά: δεν «σκοτώνουν» μια εγκατεστημένη λοίμωξη που έχει πάει βαθιά, δεν αδειάζουν ένα σπυρί με πύον και δεν αντικαθιστούν τη γνώμη του γιατρού όταν υπάρχει πυρετός.
Σταφυλόκοκκος ή ακμή;
Αυτή είναι η πιο συχνή σύγχυση, και έχει σημασία γιατί οδηγεί σε λάθος προϊόν. Τα δύο μοιάζουν στην πρώτη ματιά αλλά συμπεριφέρονται τελείως διαφορετικά.
- Ταχύτητα. Η ακμή εξελίσσεται σε ημέρες. Η βακτηριακή λοίμωξη μεγαλώνει μέσα σε 24 με 48 ώρες.
- Πόνος. Το σπυράκι ακμής ενοχλεί. Η λοίμωξη πονάει ακόμα και χωρίς να την αγγίζεις.
- Θερμοκρασία. Η περιοχή γύρω από μια λοίμωξη είναι ζεστή στην αφή. Στην ακμή όχι.
- Κατανομή. Η ακμή εμφανίζεται σε πολλά σημεία ταυτόχρονα, σε πρόσωπο, πλάτη και στήθος. Η λοίμωξη συνήθως ξεκινά από ένα σημείο.
- Πορεία. Η ακμή σταθεροποιείται. Η λοίμωξη είτε υποχωρεί είτε χειροτερεύει, σπάνια μένει ίδια.
Πρακτικά: αν ένα σπυράκι μεγαλώνει καθημερινά, κοκκινίζει γύρω γύρω και πονάει δυσανάλογα, μην το αντιμετωπίζεις ως ακμή. Τα προϊόντα ακμής σε αυτή την περίπτωση ερεθίζουν και καθυστερούν.
Τι ισχύει στα παιδιά;
Στα παιδιά η πιο συχνή εικόνα είναι φυσαλίδες γύρω από μύτη και στόμα που σπάνε και αφήνουν κιτρινωπή κρούστα. Κολλάει πολύ εύκολα, σε αδέρφια και σε συμμαθητές, και γι' αυτό θέλει εκτίμηση από παιδίατρο και όχι δοκιμές στο σπίτι.
Οι αλοιφές που δίνονται σε παιδιά είναι επίσης συνταγογραφούμενες και η δόση και η διάρκεια εξαρτώνται από την ηλικία και το βάρος. Η αλοιφή που είχε δοθεί πέρσι στο μεγάλο παιδί δεν είναι αυτόματα κατάλληλη για το μικρό σήμερα.
Μέχρι το ραντεβού, αυτό που βοηθάει είναι απλό: απαλό πλύσιμο με σαπούνι και νερό, κάλυψη της περιοχής, κομμένα νύχια για να μη ξύνεται, ξεχωριστή πετσέτα και πλύσιμο χεριών μετά από κάθε αλλαγή επιθέματος.
Τι κάνεις και τι δεν κάνεις
Κάνε:
- Καθάρισε απαλά με σαπούνι και νερό και στέγνωσε καλά πριν βάλεις οτιδήποτε.
- Κάλυψε τη βλάβη όσο τρέχει υγρό.
- Πλύνε τα χέρια σου πριν και μετά από κάθε επαφή μαζί της.
- Δώσε στη λοίμωξη δύο με τρεις ημέρες. Αν δεν υπάρχει βελτίωση, κλείσε ραντεβού.
- Ρώτα τον φαρμακοποιό σου τι από τα ελεύθερα προϊόντα ταιριάζει στο σημείο που έχεις.
Μην κάνεις:
- Μη χρησιμοποιείς αντιβιοτική αλοιφή που περίσσεψε από παλιά συνταγή, δική σου ή άλλου.
- Μη βάζεις αντιβιοτική αλοιφή σε σπυράκια ακμής. Εκεί δεν έχει θέση και ευνοεί την αντοχή.
- Μην πιέζεις και μην τρυπάς τη βλάβη για να «βγει».
- Μη βάζεις οινόπνευμα ή οξυζενέ μέσα σε ανοιχτή πληγή.
- Μη σταματάς την αγωγή που σου έδωσε ο γιατρός επειδή φαίνεται καλύτερα στη δεύτερη ημέρα.
Κλείσε ραντεβού άμεσα αν υπάρχει πυρετός, αν απλώνεται κόκκινη γραμμή από τη βλάβη, αν η περιοχή μεγαλώνει γρήγορα ή αν η βλάβη είναι στο πρόσωπο, κοντά στα μάτια ή μέσα στη μύτη.
Συχνές ερωτήσεις
Υπάρχει αλοιφή για σταφυλόκοκκο χωρίς συνταγή;
Αντιβιοτική αλοιφή, όχι. Χωρίς συνταγή υπάρχουν αντισηπτικά, καθαριστικά και επιθέματα, που κρατούν την περιοχή καθαρή και καλυμμένη μέχρι να δεις γιατρό.
Πόσο γρήγορα φαίνεται αποτέλεσμα;
Όταν ο γιατρός δώσει τοπική αγωγή, η βελτίωση φαίνεται συνήθως μέσα σε δύο με τρεις ημέρες. Αν δεν αλλάξει τίποτα σε αυτό το διάστημα, χρειάζεται επανεκτίμηση.
Μπορώ να βάλω αλοιφή μέσα στη μύτη;
Μόνο σκεύασμα που προορίζεται για αυτή τη χρήση και μόνο με ιατρική οδηγία. Η μύτη είναι από τα σημεία όπου το βακτήριο επιμένει, οπότε εκεί ακολουθείται συγκεκριμένο σχήμα.
Γιατί επανέρχεται συνέχεια στο ίδιο σημείο;
Συνήθως επειδή το βακτήριο παραμένει στη μύτη ή σε σημεία τριβής και ξαναρχίζει από εκεί. Οι επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις θέλουν έλεγχο, όχι άλλη μία αλοιφή.
Βοηθούν τα φυσικά αντισηπτικά, όπως το τεϊόδεντρο;
Δεν υποκαθιστούν αγωγή και σε ανοιχτή πληγή μπορεί να ερεθίσουν. Αν θέλεις να τα χρησιμοποιήσεις, ρώτα πρώτα τον φαρμακοποιό σου.
Πηγές & Βιβλιογραφία
- NHS. Staph infection. https://www.nhs.uk/conditions/staphylococcal-infections/
- NHS inform. Impetigo. https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/infections-and-poisoning/impetigo/
- Centers for Disease Control and Prevention. MRSA Basics. https://www.cdc.gov/mrsa/about/index.html
- Centers for Disease Control and Prevention. Preventing MRSA. https://www.cdc.gov/mrsa/prevention/index.html
- Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ). https://www.eof.gr
Αποποίηση Ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Οι τοπικές αντιβιοτικές αλοιφές είναι συνταγογραφούμενα φάρμακα και χορηγούνται αποκλειστικά κατόπιν ιατρικής οδηγίας. Εάν αντιμετωπίζεις συμπτώματα, απευθύνσου σε αρμόδιο επαγγελματία υγείας.
